خانه / مقالات / اخلاق و تربیت / آثار «هم‌نشینی با نیکان و بدان»

آثار «هم‌نشینی با نیکان و بدان»

انسان‌ها از گوشه‌نشینی و انزوا بیزارند، و همواره در پی مصاحبت با همدمی شایسته و صالح‌اند.
این میان بسیاری از افراد به سبب انتخاب دوستان ایمانی و سالم به سعادت می‌رسند و بسیاری هم با گزینش رفیقان ناباب و فاسد، طعم تلخ نگون بختی را می‌چشند!

خصلت‌های خوب و بد همنشین، آن‌چنان روح انسان را تحت تأثیر قرار می‌دهد و با آن عجین می‌گردد، که بعد از گذشت زمانی کوتاه، نقص و کمالش، چون آینه‌ای در او منعکس می‌شود.
شخصیت، طرز فکر، رفتار و همه چیز انسان می‌تواند ماحصل و ثمره تلخ دوستی با برخی از این «کژخلقانی» باشد که عاقبتش، سربر آوردن از زندان، خرابه‌ها باشد.

بزرگ مربی انسانیت چه زبیا در حدیثی مَثَل هم‌نشین نیک و بد را بیان می‌کند: «به راستی که مثال همنشین خوب و بد، هم‌چون حامل مُشک و دمنده دَمِ آهنگر است. حامل مشک یا به تو مشک می‌دهد یا از او می‌خری و یا این‌که بوی خوش آن، به مشامت می‌رسد. و دمنده‌ی دَم آهنگر یا لباس‌هایت را می‌سوزاند و یا بوی بد آن، به مشامت می‌رسد.»

دوست صالح و نیک، پل ارتباطی فرد با آموزه‌های دینی و عالم برتر است و او را به مقاصد عالی رهنمون می‌شود، اما رفیق بد وی را از تربیت دینی و آغوش آسمان و حتی کانون گرم خانواده‌اش جدا و به وادی فسق و فجورمی‌کشاند.
محال است انسان در جوار همنشینان بد، شر نبیند! و به نوائی از سعادت و فلاح برسد.
ضرورت همراهی سالم با قشر بالنده‌ی جوانان که مغز و موتور محرکه جامعه هستند، محرزتر است؛ زیرا همدم سالم در رشد و شکوفائی معنوی این قشر،‌ وجودش به مثابه «اکسیر» است؛ همان گونه که دوستان ناسالم نیز گاهی راه سقوط و تنزل را برایشان فراهم می‌آورند.

امام محمد غزالی رحمه الله می‌گوید: « اخلاق زیبا یا فطری است، یا مورثی! عادت به کارهای شایسته و نیک یا وهبی است و یا با تقلید به رفتارهای انسان‌های خوش رفتار و هم نشینی با آنان «ملکه‌ی جان» می گردد؛ زیرا طبعیت انسان؛ تاثیرپذیر از جذب حسن و قبح هم‌نشین است.

ارتباط و صمیمت جونان با اهل گناه، چه در فضای حقیقی و چه در فضای مجازی، ثمرات تلخی بر رفتار و عاداتشان نمایان خواهد کرد، گرچه گاهی هم مقاومت‌هایی بروز کند، ولی مداومت با آن، بالاخره اثرش را می گذارد.
خاک حاصلخیز این سن،‌ باید فصل رویش محاسن و خصلت‌های خوب باشد، تا ثمره‌ای شیرین به بار آورد و نه گنداب و مردابی که بوی تعفن دهد و اگر خلاف آن باشد، به زودی دکانی باز می‌کند که دین، ایمان، فرهنگ را حراج خواهد کرد.

جوانانی‌که با دوستان فاسد و لاابالی رفاقت می‌کنند، حتی اگر خود را فردی با اراده بپندارند و خویشتن را از تأثیرپذیری در امامن بدانند، عاقبت در تله‌ی آنان گرفتار خواهند شد و نجات از این دام، کاری سخت و توان فرساست و ترسناک‌تر آن که
آنان کارهای خلاف شأن را برای او مزین و خوش نما جلوه می‌دهند، تا صدای نفس لوامه را خاموش کنند و اجازه ندهند و جدانشان بیدارشود.

مجالست و مصاحبت با صالحان بر ایمان، اخلاق، رفتار متاثر است و چون چراغی دل را روشن و با نور خدایی نورانی می‌گرداند و به انسان نشاط، سرور درونی و حتی ظاهری هدیه می‌کند، ولی همراهی با انسان‌های بدکیش و فاسد، هم در ظاهر انسان تأثیر منفی دارد و هم‌چون پتکی بر روح انسان فرود می‌آید و ایمان، غیرت،‌ اخلاق و همه‌ی خصایل نیکو را نیز متلاشی خواهد نمود!

با درک عمیق این خسارت‌ها، می‌باید که با خوبان، رشته‌ی دوستی محکم کنیم و از آنان درس زندگی بیاموزیم، نه با آنانی که ما را از کاروان زندگی به قهقرا و پرتگاه‌های هولناک، سقوط دهند.

بی‌شک میوه‌ی دوستی با پاکان، روزی اثر خوب و مجالست با بدان نیز اثرش را بر روح و روان و شخصیت انسان ظاهر می‌کند.
از این رو این حدیث پیامبر صلی الله علیه وسلم را آویزه گوشمان قرار دهیم:‌ «شخص دین و آئین رفیقش را اختیار می‌کند، پس مواظب باشد با چه اشخاصی دوستی و رفاقت می‌کند.»

عبدالوحید عمرزهی

درباره ی عبدالوحید عمرزهی

مدرس مدرسه علوم دینی عین العلوم گشت

همچنین ببینید

خویشتن داری صفت بزرگان است!

نویسنده: جلیل بهرامی نیا قَالُوا إِنْ یَسْرِقْ فَقَدْ سَرَقَ أَخٌ لَهُ مِنْ قَبْلُ فَأَسَرَّهَا یُوسُفُ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *