خانه / مقالات / مطالعات اسلامی / اصلاح نفس و دعوت دیگران دو وظیفه‌ی اساسی فرد مسلمان

اصلاح نفس و دعوت دیگران دو وظیفه‌ی اساسی فرد مسلمان

نویسنده: استاد مصطفی مشهور

ترجمه وتلخیص: عبدالخالق احسان

امروزه بسیاری از جوانان پرسان می‌­کنند که وظیفه­‌ی اصلی ماچیست؟ حالا چه باید کرد؟ در پاسخ به این گونه سؤالات لازم است که در مورد دو وظیفه­‌ی مهم و حیاتی فرد مسلمان اشاراتی صورت گیرد، که عمل به این دو وظیفه بسا مشکلات ما را حل نموده و فرد مسلمان را آماده می‌­سازد تا وظایف دیگر اسلامی و انسانی خود را به خوبی اجرا نماید.

اول- اصلاح نفس:

اصلاح نفس وخود سازی اساسی ترین وظیفه­‌ی فرد مسلمان است که اگر فرد توانست نفسش را اصلاح کند، دعوت دیگران برایش خیلی آسان می­‌گردد. هدف ما از اصلاح نفس، ساختن فرد مسلمان است که باید مواصفات ذیل را دارا باشد:

۱- عقیده سالم: فردی که می‌­خواهد نفس خود را اصلاح کند باید در قدم اول عقیده اش را سالم نماید، یعنی عقیده اسلامی و صحیح سلف صالح را برگزیند و از بدعات و خرافات دور باشد. مقصد ما ازعقیده‌­ی سالم این است که شخص باور نماید که درین عالم مقام والای دارد ورسالت عظیمی بر دوش او گذاشته شده است، و این­که آن­چه نزد خداست را برهمه چیز ترجیح دهد، برادر مسلمان خود را گرامی داشته وبه او محبت ورزد و قرآن و حدیث پیامبر صلی الله علیه وسلم را مصدر و منبع عقیده‌­ی اسلامی بداند.

۲- عبادت صحیح: بعد از ترکیز عقیده سالم در اصلاح نفس نوبت به عبادت صحیح فرا می‌­رسد، وعبادت عام وشامل بوده وبه انجام نماز، روزه، زکات، و حج منحصر نمی­شود؛ چراکه رسالت ما در زندگی عبادت است چنانچه خداوند جل جلاله می­‌فرماید: {وماخلقت الجن والانس الالیعبدون} جنیات و انسان‌­ها را فقط برای عبادت آفریدیم. لذا بر همه ما واجب است تا این معنای شمولی عبادت را در زندگی خود متحقق سازیم، و در مقابل هر عملی نیت خویش را تصحیح نماییم تا تمام امور مباح عبادت محسوب شود. که درین صورت خانه، مکتب، پوهنتون، شرکت، تجارتخانه، باغ، ورزشگاه…. محراب های عبادت خدا به شمار می‌­رود و تمام دنیا به معبد و پرستشگاه تبدیل می­‌شود. قابل ذکراست که در تصحیح عبادت دوشرط لازم است:۱-اخلاص ۲-مطابقت باشریعت

۳- اخلاق حسنه: از جمله­‌ی اساسات اصلاح نفس، آراستگی به اخلاق نیکو و حسنه است، آن اخلاقیاتی که قرآن وحدیث به آن دستور داده‌اند؛ چراکه اخلاق بخش بزرگ حیات فرد را در بر می­‌گیرد و مربوط به روابطش بادیگران می­‌شود لذا باید فرد داعی متخلق به اخلاق حمیده بوده، الگو و اسوه­ی شایسته به مدعوین باشد. چنانچه پیامبر بزرگوار اسلام صلی الله علیه وسلم قدوه ما در اخلاق بودند و ایشان فرمودند: {انما بعثت لاتمم مکارم الاخلاق} فرستاده شدم تا اخلاق خوب را به کمال برسانم.

۴- معلومات کافی: فرد مسلمانی که می‌­خواهد  نفس خویش را اصلاح کند و به میدان عمل اسلامی و دعوت به سوی خدا جل جلاله قدم بگذارد؛ باید معلومات کافی داشته باشد که این معلومات به سه بخش می­باشد:

۵- شناخت درست و متکامل از اسلام تا بتواند برخود تطبیق نموده و اهلیت فراخوانی دیگران را کسب کند.

۶- از اوضاع گذشته و حال امت اسلامی آگاهی دقیق داشته، دشمنان اسلام را با انواع و اسلوب های شان بشناسد، و به دعوتگران به سوی خدا جل جلاله شناخت داشته و راه های همکاری با دعوتگران را دریابد.

۷- باید در یکی از رشته های علمی معاصر تخصص داشته باشد مثل: طب ، انجینیری ، زراعت، صنعت ، وغیره…

۸- توانائی جسمی: ازجمله­‌ی آن­چه به اصلاح نفس دعوتگر مربوط می­شود، توجه به صحت بدن است تا اینکه توان تحمل مشقات عمل و دعوت و جهاد را داشته باشد. چنانچه پیامبر صلی الله علیه وسلم می فرماید:{المؤمن القوی خیر واحب إلی الله من المؤمن الضعیف وفی کل خیر}مؤمن قوی ازمؤمن ضعیف نزد خدا برتراست ودرهمه خیر وجود دارد.

۹- نفع رساندن به دیگران: مسلمانی که می­‌خواهد اصلاح شود باید به دیگران نفع برساند و همیشه به فکر این باشد که کجا کسی مشکلی دارد تا رفته به دادش برسد نه اینکه خدای نخواسته منتظر باشد که کجا مستمندی است تا از ناچاری او سوء استفاده نموده و او را برده­‌ی خویش سازد.

۱۰- حریص بودن بر وقت: و نیز باید بروقتش حریص باشد ونگذارد اوقات گرانبها که نعمت الهی است بیهوده صرف شود.

۱۱- نظم در کارها: همه کارهای این فرد مسلمان باید منظم باشد ، و هر روز طبق تقسیم اوقات تمام وظایفش را تنظیم نموده و بداند که درکدام روز و کدام ساعت و درکجا برنامه دارد تا تمام دیگر کار ها را مطابق آن نظم ببخشد.

۱۲- توانائی کسب و کار: باید مسلمان داعی و کسی که می­‌خواهد خود را اصلاح کند، بیکار و باردوش جامعه نباشد، بلکه به یکی از وظایف مشروع مشغول فعالیت وکار باشد.

دوم- دعوت دیگران: وظیفه‌­ی حیاتی دیگر فرد مسلمان، دعوت و فراخوانی دیگران است. قضیه دعوت به سوی خداوند جل جلاله در یک و چند مقاله نمی گنجد بلکه باید به کتاب‌های که در زمینه دعوت و دعوتگر نوشته شده مراجعه صورت گیرد؛ لذا به بعضی اشاراتی درین مورد بسنده می­‌شود.

احساس شرف وعزت: چقدر عزت و افتخار است ترا که به سوی الله متعال دعوت می­‌کنی، به سوی بالاترین مقصد و هدف فرا می­‌خوانی چون دعوت به سوی خدا وظیفه پیامبران است؛ سخنی که در راه دعوت گفته می شود نیکوترین سخن بشری می باشد چنانچه خداوند می فرماید: {ومن أحسن قولا ممن دعا إلی الله وعمل صالحاً وقال إننی من المسلمین} فصلت۳۳  سخن چه کسی نیکوتراست از کسی که به سوی خدا دعوت نموده وعمل صالح انجام می دهد ومی گوید من ازجمله­‌ی مسلمانانم.

ما به سوی خدا، توسط کلام خدا و اقوال پیامبرش دعوت می کنیم؛ آیا سخنی ازین برتر وجود دارد؟

اموری که مربوط به دعوتگر می شود:

  • دعوتگر باید بداند که دعوت به سوی خداوند بر او واجب بوده و کار نفلی نیست، لذا باید درهروقت و در هر حالت و شرایط دعوت نماید، اگر در زندان یا زیر هر قسم فشاری قرار داشته باشد؛ و اگر هر قسم اذیتی را در راه دعوت می بیند باید از دعوت باز نایستد. و باید همراه مردم مثل درخت باشد که درخت را به سنگ می زنند اما درخت در جای عکس العمل و انتقام میوه می دهد.
  • باید در حالت نیرومندی و توان دعوت نماید نه درحالت ضعیفی وکسالت.
  • دعوتگر باید الگوی نیکی به مدعوین باشد ، هیچ وقت خلاف گفته هایش کاری انجام ندهد تا مورد غضب خداوند قرار نگیرد.
  • دعوتگر باید در دعوت خود اخلاص داشته باشد وغیر از رضایت خداوند جل جلاله چیزی را نخواهد و منتظر توصیف و ستایش مردم نباشد.
  • دعوتگر باید مقداری از قرآن وحدیث را حفظ داشته باشد در موقع دعوت به آیات واحادیث استناد نماید.
  • دعوتگر باید حق بگوید و لوکه ظاهراً تلخ به نظرآید آن هم به اسلوب حکیمانه.
  • دعوتگر باید بین علم وعمل پیوند ناگسستنی را برقرار سازد.
  • دعوتگر باید زمان دعوت را مراعات نماید تا مدعوین را خسته نکند.

درباره ی عبدالخالق احسان

همچنین ببینید

«رجب» ماه کاشت است

ماه رجب در سیرۀ عملی رسول‌خدا صلى الله علیه وسلم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *