خانه / مقالات / فقه و احکام / تعدد زوجات نیاز مبرم اجتماعی

تعدد زوجات نیاز مبرم اجتماعی

نویسنده: عبدالحکیم سیدزاده

غرب و منع تعدد زوجات و عواقب سوء آن

جواز تعدد زوجات – که یک قانون اسلامی و طبیعی است- در جنگ روانی مخالفان علیه اسلام مواجه با ایرادها و حملات قرار گرفته است. بالخصوص غربی‌ها در این زمینه بر اثر مطالعات زودگذر و پیروی از زنان (زیرا زنان طبعاً مخالف تعدداند) اعتراض می‌کنند که چرا اسلام به مردان اجازه داده برای خود “حرمسرا” بسازند و دو تا چهار همسر بگیرند؟! تعدد زوجات را ناجایز و برخلاف حقوق زن می‌دانند. و چون مخالف با قانون طبیعی در آمدند، نتیجه‌ی آن به فحشا و زنا انجامید.

در حقیقت به گفته‌ی مورخ مشهور فرانسوی، گوستاولوبون: وحدت همسر در غرب، چیزی است که فقط در کتاب‌های قانون دیده می‌شود و در معاشره اثری از آن نیست.

و به گفته‌ی نویسنده‌ی تفسیر المنار: در اروپا از هر صد هزار نفر غیر ممکن است که یک نفر از زنا سالم باشد، در حالی که زنا دین و مال و صحت را ضایع می‌کند و زیانش برای همسر، از همسر دوم (با شرط عدالت) بیش‌تر است.

جای شگفت است که تعدد زوجات را به روش حلال، ممنوع و به شیوه‌ی حرام، مباح قرار داده‌اند! گویا زن را از پایه‌ی انسانیت به مرتبه‌ی حیوانیت فرو آورده‌اند.

ربّ إن الهدى هداک وآیاتک                    حق تهدی بها من تشاء

دانشمندان غربی مسأله‌ی تعدد ازدواج را تنها از دریچه‌ی چشم همسر اوّل مورد بررسی قرار داده‌اند و طبعاً زنان از تعدد نفرت می‌کنند و زنان بیش‌تر از روی عواطف به مسائل می‌نگرند با قطع نظر از مصالح و دلایل.

از این‌جاست که یک نویسنده‌ی غربی می‌نگارد: اعتقاد به زشتی تعدد ازدواج صرفاً یک پندار عاطفی است که زاییده‌ی تبلیغات نیرومند و پر زرق و برق غرب است که ممکن است با تغییر و تحول نظریات و اوضاع اقتصادی، اجتماعی و تربیتی در آینده از بین برود.

تعدد زوجات در جاهلیت نامحدود و در اسلام محدود و مشروط است

با مطالعه‌ی وضع محیط‌ها و ملل مختلف قبل از اسلام به این نتیجه می‌رسیم که تعدد زوجات قبل از اسلام به‌طور نامحدود مباح بوده است و هیچ آیین و قانونی بر آن، محدودیتی قائل نشده است؛ نه یهود و نصارا، نه هندوها[۱]، نه آریایی‌ها، نه زرتشتی‌ها و نه مشرکین عرب و… حتى برخی از عرب‌ها به هنگام مسلمان شدن، بیش از چهار زن داشته‌اند. امام بخاری در صحیحش روایت می‌کند که غیلان بن سلمه‌ی ثقفی در حالی ایمان آورد که ده زن در نکاح داشت، پیامبر صلى الله علیه وسلم به او فرمود: از میان آن‌ها چهار تا را انتخاب کن.[۲]

ابوداوود با سند خود روایت می‌کند که قیس بن حارث اسدی در حالی اسلام آورد که هشت زن در نکاح او بود و پیامبر صلى الله علیه وسلم به وی دستور داد: از میانشان چهار نفر را برگزین.[۳]

بنابراین تعدد زوجات از پیشنهادها و ابتکارات اسلام نیست؛ بلکه اسلام در چارچوب ضروریات زندگی انسانی آن را محدود ساخته و برای آن قیود و شرایط سنگینی قایل شده و این همه به نفع زن و رعایت حقوق او ست.

اسباب مشروعیت تعدد زوجات

حکمت‌های جواز تعدد ازدواج را نمی‌توان منحصر در چند چیز دانست؛ زیرا که اسباب آن به اختلاف زمان، مکان، خانواده و شغل فرق می‌کند و جواز آن بر اساس نیازهای واقعی بشر دور می‌زند؛ از جمله:

۱- بیش‌تر بودن آمار زنان[۴] نسبت به مردان در بعضی مناطق به طور طبیعی یا بر اثر حوادث و جنگ‌ها؛ زیرا مردان بیش از زنان در خطر نابودی‌اند. چنان‌که بعد از جنگ جهانی دوم به گفته‌ی دکتر زحیلی: آمار بیوگان به ۲۵ میلیون نفر رسید و به قول شیخ صابونی: دختران سه برابر پسران شدند و در آن ممالک جنگ زده مخصوصاً آلمان نیاز شدیدی به تعدد زوجات احساس شد و در نتیجه زنان جهت جواز قانونی تعدد ازدواج تظاهرات کردند؛ اما سران مذهبی و حکومتی شدیداً مخالفت کردند و نیتجه‌ی آن همان فحشای وحشتناک و بی بند و باری جنسی بود که آن ممالک را فرا گرفت.

۲- جواز تعدد زوجات بهترین علاج مشکل بیوگان است؛ زیرا زنانی که همسران خود را به علل گوناگونی از دست داده‌اند، معمولاً نمی‌توانند به عنوان همسر اوّل مورد توجه قرار گیرند.

اگر مسأله‌ی تعدد زوجات در کار نباشد، دخترانی که بیش‌تر از آمار پسران هستند باید برای همیشه بدون شوهر بمانند و از نعمت ازدواج و مادری محروم شوند و در نتیجه زندگیشان نابسامان می‌شود و مجبور می‌شوند برای اشباع جنسی دست به زنا و فحشا بزنند.

۳- طولانی‌تر بودن عمر زندگی جنیسی مردان از زنان، سببی دیگر برای تعدد ازدواج است؛ زیرا زنان در سنین معینی (تقریباً بعد از نصف عمر طبیعی انسان) آمادگی جنسی خود را از دست می‌دهند و استعداد باردار شدن در آن‌ها از بین می‌رود؛ زیرا نیروی زن بر اثر بارداری بعد از پنجاه سال غالباً ضعیف می‌شود و خون حیض و مواد تناسلی‌اش قطع می‌شود. پس در این صورت اگر به مرد اجازه‌ی تعدد ازدواج داده نشود،نصف آخر عمر طبیعی‌اش از توالد و تناسل معطل می‌ماند!.

۴- فلسفه‌ی دیگر جواز تعدد ازدواج این‌که زنان به هنگام عادت ماهانه و قسمتی از دوران حمل و زمان نفاس، ممنوعیت جنسی دارند؛ در حالی که در مردان این ممنوعیت وجود ندارد و چه بسا مردانی هستند که بر اثر رغبت جنسی نمی‌توانند بر عذرهای ماهانه و نفاس زنان صبر کنند.

۵- تمایل شدید جنسی و عدم توانایی همسر اوّل برای انجام این خواسته‌ی غریزی، مرد را ناچار به ازدواج دوم می‌کند؛ زیرا بر خلاف آن‌چه در عوام مشهور است، میل جنسی در مردان به مراتب بیش‌تر از زنان است؛ زیرا مردان گرم‌مزاج و زنان سردمزاج‌اند و گرمی سبب شهوت است.

در دیگر جانداران نیز میل جنسی نر بیش‌تر است؛ چنان‌که همواره دیده می‌شود که تظاهرات جنسی، معمولاً از جنس نر شروع می‌شود.

۶- کراهیت مرد از همسر اوّل بر اثر عوامل گوناگون و گرایش به دیگری او را مجبور به تعدد زوجات می‌کند.

۷- سبب دیگر این‌که برادر یا خویشاوند کسی فوت کرده یا شهید شده است و وی به خاطر رعایت قرابت و بهتر سرپرستی کردن اولاد شخص مرحوم، زنش را نکاح می‌کند و این اقدامی منطقی است.

۸- عقیم (نازا) بودن همسر اول و علاقه شدید مرد به داشتن فرزند، سببی دیگر برای تعدد ازدواج است.

۹- بر اثر وجود عیب در زن، از قبیل جنون، برص، جذام، یا عیب جنسی مانند انسداد مدخل با قطعه‌ی گوشت یا استخوان و یا مرض دایمی مانند سرطان و غیره مرد نیاز به تعدد ازدواج پیدا می‌کند تا در فحشا واقع نشود و این خواسته‌ی مرد نیز منطقی است.

در آخر اشاره به این نکته لازمی است که بعضی از مسلمان‌نماها بدون رعایت روح اسلامی این قانون، از آن سوء استفاده کرده و برای خود حرم‌سراهای ننگینی برپا نموده و به حقوق همسران تجاوز کرده‌اند؛ اما این عیب از قانون نیست و اعمال آن‌ها را نباید به حساب دستورات اسلام گذاشت. کدام قانون خوبی است که افراد سودجو از آن بهره‌برداری نامشروع نکرده‌اند؟!


[۱] کرشن که اوتار (پیشوای واجب التعظیم هندوها) صد زن داشته است. (ترجمه فارسی معارف القرآن).

[۲] المعجم الکبیر طبرانی (۱۲/ ۳۱۵) (۱۳۲۲۱).

[۳]  سنن أبی داود (۲۲۴۱)

[۴]  به طور کلی جنس مذکر در درختان و حیوانات هم نسبت به جنس مؤنث کمتر است؛ مثل نخل نر، خروس و… .

درباره ی عبدالحکیم سیدزاده

مدرس مدرسه دینی عین العلوم گشت مدیر مجلس علمی عین العلوم گشت نویسنده مترجم محقق

همچنین ببینید

«رجب» ماه کاشت است

ماه رجب در سیرۀ عملی رسول‌خدا صلى الله علیه وسلم از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *